Haber: Jiyan ERKILIÇ

(GAZİANTEP) - İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda yaşanan ve 18 işçinin hayatını kaybettiği patlama üzerine Gaziantep Emek ve Demokrasi Güçleri, Balıklı Meydanı'nda basın açıklaması düzenledi. Platform adına açıklama yapan Kazım Doğan Eroğulları, "Önüne geçilebilecek her ölüm cinayettir. İş cinayetleri kader değildir" diye konuştu.

Gaziantep Emek ve Demokrasi Güçleri, İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 9 Kasım günü meydana gelen patlama hakkında Balıklı Meydanı'nda basın açıklaması yaptı. Patlamada yaşamını yitiren işçileri anan platform, işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerinin eksikliğine işaret ederek sorumluların hesap vermesini talep etti.

Platform adına açıklamayı okuyan Kazım Doğan Eroğulları, patlamanın çalışma yaşamında işçi sağlığı ve güvenliği alanındaki sorunları yeniden ortaya koyduğunu belirtti. Eroğulları, "Bu katliam düzeninde ekmeği, aşı ve emeği uğruna mücadele ederken yaşamını yitiren bütün emekçilerin ailelerine ve yakınlarına başsağlığı, yaralılara da acil şifalar diliyoruz" dedi.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine göre 2026'nın ilk dokuz ayında en az 1.736, ekim ayında da en az 193 işçinin iş cinayetlerinde hayatını kaybettiğini aktaran Eroğulları, "Bu veriler, ülkemizde iş cinayetlerinin vardığı düzeyi ve çalışma yaşamında emekçilerin can güvenliğinin nasıl yok sayıldığını açıkça gösteriyor. Bu ölüm düzenini kabul etmiyoruz" ifadelerini kullandı.

"ÖNÜNE GEÇİLEBİLECEK HER ÖLÜM CİNAYETTİR"

HABAŞ fabrikasındaki patlamanın ilk tespitlere göre, sıvı çelik dökümü esnasında tavan vincinin yerinden kopup ark ocağına düşmesi nedeniyle yaşanmış olabileceğinin bildirildiğini söyleyen Eroğulları, olayın yalnızca teknik sebeplerle izah edilemeyeceğini vurguladı.

Eroğulları, işyerlerindeki risklerin önceden tespit edilmesi, gereken işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerinin uygulanması ve işyerlerinin etkili biçimde denetlenmesinin hayati önem taşıdığını belirterek şunları söyledi:

"Fakat bu tür olayları sadece görünen teknik nedenleri üzerinden ele almak yeterli olmaz. İşyerlerindeki risklerin önceden saptanması, işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerinin uygulanması, işyerlerinin etkili biçimde denetlenmesi yaşamsal önem taşır. Önlenebilir her ölüm cinayettir. HABAŞ'ta bu cinayet son üç hafta içinde gerçekleşen üçüncü işçi cinayetidir. Hayatını kaybeden işçilerin büyük bölümü taşeron işçidir. Bu tablo, sorunun münferit kazalarda değil, çalışma ve sömürü düzeninin bizzat kendisinde bulunduğunu ortaya koyuyor."

HABAŞ'TAKİ ÇALIŞMA KOŞULLARINA İŞARET ETTİ

Eroğulları, fabrikanın kendi verilerinin de iş kazalarının arttığını gösterdiğini ileri sürerek bir yıl içinde iş kazası oranının yüzde 56, taşeron işçilerin geçirdiği kazaların oranınınsa yüzde 120 yükseldiğini belirtti. Fabrikada haftalık çalışma süresinin 61 saat olduğunu kaydeden Eroğulları, şöyle konuştu:

"HABAŞ'ın kendi verileri dahi fabrikadaki katliamın göz göre göre yaşandığını ortaya koyuyor. Şirket kayıtlarına göre iş kazası oranı bir yılda yüzde 56, taşeron işçilerin geçirdiği kazaların oranı yüzde 120 yükselmiş. Bu firmada haftalık çalışma süresi 61 saat. Bu, yasal sürenin 16 saat üstünde. Başka bir deyişle HABAŞ işçileri her hafta iki iş günü fazla mesai yapıyor. Uzun çalışma saatleri ve alınmayan tedbirler işçileri ölüme götürüyor."

"ANTEP'TE İŞ KAZASI OLMAYAN FABRİKA YOK"

Gaziantep'teki çalışma koşullarına da değinen Eroğulları, kentte gıda, petrokimya ve tekstil alanlarında iş kazaları yaşandığını, bazı kazaların ise kamuoyundan saklandığını öne sürdü.

Eroğulları, "Antep kentimizde de tablo değişik değil. Gıda, petrokimya ya da tekstil fark etmeksizin iş kazası yaşanmayan fabrika yok. Bir fabrikanın önüne veya işçi durağına gittiğinizde parmağı, eli ya da kolu kopmuş veya böyle bir olaya tanık olmuş işçilere rastlıyorsunuz. Ölümlü iş kazalarının bile çok büyük kısmı kamuoyundan gizleniyor. Alınmayan tedbirler ve iş cinayetlerinde uygulanan cezasızlık politikası, Dilovası'ndan Soma'ya, Aliağa'dan Antep'e işçilerin hayatına mal oluyor" dedi.

İş cinayetlerinin kader olarak görülemeyeceğinin altını çizen Eroğulları, işçi sağlığı ve güvenliğinin işverenlerin maliyet hesaplarına ve üretim hedeflerine terk edilemeyecek temel bir insan hakkı olduğunu belirtti. Eroğulları, "İş cinayetleri kader değildir! İşyerlerindeki ölümler fıtrat değildir. İşçi sağlığı ve güvenliği, işverenin maliyet hesabına, üretim hedefine ya da piyasa şartlarına bırakılamayacak temel bir insan hakkıdır" diye konuştu.

İşverenlerin gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü bulunduğunu, devletin de bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamak, işyerlerini denetlemek ve gereken yaptırımları uygulamak zorunda olduğunu belirten Eroğulları, işçi sağlığı ve güvenliğinin kazaların ardından müdahaleden ibaret olmadığını, tehlikelerin önceden belirlenip ortadan kaldırılması gerektiğini ifade etti.

Eroğulları, "İşyerlerinde zenginlerin kârı değil, emekçilerin yaşam ve sağlık hakkı temel alınmalı" diyerek işçilerin yaşam hakkının üretim hedefleri ile ekonomik kazançtan daha öncelikli olması gerektiğini söyledi.

SORUŞTURMA VE DENETİM TALEBİ

Aliağa'daki patlamayla ilgili soruşturmanın her yönüyle ve şeffaf şekilde yürütülmesini isteyen Eroğulları, işçi temsilcileriyle yakınlarının açıklamalarının engellenmesi, gözaltılar ve yayın yasağı yerine olayda ihmali olanların belirlenmesi gerektiğini kaydetti.

Eroğulları, taleplerini şu sözlerle sıraladı:

"Öncelikle işverenin yükümlülükleri ve ilgili kamu kurumlarının denetim sorumlulukları olmak üzere, olayda ihmali ya da sorumluluğu bulunan herkes tespit edilmeli ve sorumlulara gerekli yasal işlemler uygulanmalıdır. İş cinayetleri sonrasında sorumluluğun sadece iş güvenliği uzmanlarına yüklenmesine ve asıl sorumluların cezasızlık politikalarıyla korunmasına son verilmelidir. İşçilerin, sendikaların ve meslek örgütlerinin soruşturmaya etkin biçimde katılması sağlanmalıdır. Benzer risklerin bulunduğu çalışma alanlarında bütün gerekli tedbirler alınmadan üretim sürdürülmemelidir."

Çalışma süreleri, üretim baskısı, taşeron çalışma ilişkileri ve işçi sağlığı ile güvenliği uygulamalarının bir arada değerlendirilmesi gerektiğini belirten Eroğulları, işçi sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin kamusal bir anlayışla düzenlenmesini, işyeri hekimleriyle iş güvenliği uzmanlarının bağımsız çalışmalarının güvenceye alınmasını talep etti.

İşçi sağlığının yalnızca işyeri sınırlarından ibaret olmadığını, emek, yaşam ve toplumsal sağlığın ayrılmaz bir parçası olduğunu belirten Eroğulları, açıklamasını şöyle tamamladı:

"Hiçbir üretim hedefi insan hayatından, hiçbir ekonomik kazanç işçinin sağlığından daha önemli değildir. Bilimsel, kamusal ve bağımsız denetim mekanizmaları hayata geçirilene; işçi sağlığı piyasanın ve kârın değil, toplumun ve kamunun sorumluluğu olana dek iş cinayetlerine karşı mücadelemizi birlikte sürdüreceğiz."